राष्ट्रिय परिचयपत्र नभए पनि बैंकिङ सेवा लिन पाइने, सर्वोच्च अदालतको आदेश
काठमाडौं । राष्ट्रिय परिचयपत्र वा राष्ट्रिय परिचयपत्र नम्बर नभएका नागरिकले पनि वैकल्पिक आधिकारिक कागजातका आधारमा बैंकिङ सेवा लिन पाउने भएका छन्। सर्वोच्च अदालतले राष्ट्रिय परिचयपत्रलाई बैंकिङ सेवाका लागि एकमात्र अनिवार्य पहिचानको आधार बनाउन नमिल्ने ठहर गर्दै यस्तो व्यवस्था कार्यान्वयन गर्न आदेश दिएको हो।सर्वोच्च अदालतका न्यायाधीश सपना प्रधान मल्ल र मेघराज पोखरेलको संयुक्त इजलासले नेपाल राष्ट्र बैंकको एकीकृत निर्देशन, २०८२ मा रहेको राष्ट्रिय परिचयपत्र नम्बर अनिवार्य गर्ने व्यवस्थासम्बन्धी विवादमा वैकल्पिक पहिचानका कागजात प्रयोग गर्न सकिने बाटो खुलाएको हो।अदालतको आदेशअनुसार राष्ट्रिय परिचयपत्र प्राप्त नभएसम्म नागरिकता प्रमाणपत्रलगायत अन्य आधिकारिक पहिचानका कागजातका आधारमा आवश्यक दुई तहको परीक्षण (टु च्यानल टेस्ट) पूरा गरी बैंकिङ सेवा उपलब्ध गराउन सकिनेछ।किन परेको थियो रिट?राष्ट्रिय परिचयपत्र नम्बर अनिवार्य गरिएपछि बैंक खाता सञ्चालन, ग्राहक पहिचान विवरण (केवाईसी) अद्यावधिक तथा मोबाइल नम्बर परिवर्तनलगायतका काममा समस्या भएको भन्दै अधिवक्ता सरिता अधिकारीले सर्वोच्च अदालतमा रिट दायर गरेकी थिइन्।रिटमा विशेषगरी ज्येष्ठ नागरिक, अपाङ्गता भएका व्यक्ति तथा प्राविधिक पहुँचको अभाव भएका नागरिक राष्ट्रिय परिचयपत्रसम्बन्धी व्यवस्थाका कारण वित्तीय सेवाबाट प्रभावित हुन सक्ने विषय उठाइएको थियो।अब नागरिकले के सुविधा पाउँछन्?अदालतको आदेशले राष्ट्रिय परिचयपत्र बनाउन बाँकी रहेका नागरिकलाई त्यसकै अभावका कारण बैंकिङ सेवामा समस्या पर्ने अवस्थाबाट राहत मिल्ने सम्भावना बढाएको छ। बैंक तथा वित्तीय संस्थाले लागू हुने कानुनी प्रक्रिया र पहिचान प्रमाणीकरणका आवश्यक सर्त पूरा गरी वैकल्पिक आधिकारिक कागजातका आधारमा सेवा उपलब्ध गराउन सक्नेछन्।यसले बैंक खाता सञ्चालन, केवाईसी विवरण अद्यावधिक तथा मोबाइल नम्बर परिवर्तनजस्ता सेवामा राष्ट्रिय परिचयपत्र नभएका नागरिकलाई सहजता प्रदान गर्न सक्छ।बैंकिङ सेवासम्बन्धी व्यवस्थामा के परिवर्तन हुन्छ?नेपाल राष्ट्र बैंकले यसअघि बैंकिङ सेवामा राष्ट्रिय परिचयपत्र नम्बर अद्यावधिक गर्न समयसीमा तोकेको थियो। सर्वोच्च अदालतको आदेशपछि राष्ट्रिय परिचयपत्र प्राप्त नभएका नागरिकका लागि वैकल्पिक पहिचानका कागजात प्रयोग गर्ने व्यवस्था महत्त्वपूर्ण बनेको छ।यद्यपि, बैंकिङ सेवा लिँदा सम्बन्धित बैंकको पहिचान प्रमाणीकरण प्रक्रिया र प्रचलित नियम पालना गर्नुपर्ने हुन्छ। त्यसैले सेवा लिन जानुअघि आफ्नो बैंकसँग आवश्यक कागजातबारे जानकारी लिनु उपयुक्त हुन्छ